Four Thirds (4/3) Sistemi

Four Thirds Sistemi (4/3), Olympus ve Kodak tarafından, birden fazla firmanın gövde ve lenslerinin birbirleri arasında sınırlamasız kullanılabilmesini sağlayacak şekilde tasarlanmış ve geliştirilmiş açık bir DSLR standardıdır. Açık olduğu iddia edilse de bu gruba dahil firmalara gizlilik anlaşması ile erişim hakkı verilmektedir.Sistemin 2 ana maddesi vardır:

1. 4:3 en-boy oranına sahip, 35mm film karesinin yarısı boyutunda yani 21.63 mm’lik köşegen uzunluğuna sahip algılayıcı kullanılmalıdır.
2. Tüm lensler tüm gövdelerde sorunsuz kullanılabilmelidir.

4/3 sistemi 2000 yılının başlarında, tamamen dijital fotoğrafçılık göz önünde bulundurularak sıfırdan tasarlanmıştır. Birçok lens merkezi işlem birimi (MIB/CPU) içerir ve bu sayede gövde-lens arasında yüksek seviyede iki yönlü iletişim bulunmaktadır. Bu tasarım prensibi sayesinde Olympus birçok lens için bellenim (‘firmware’) güncellemesi sunmaktadır.

Sistemin adı algılayıcının en boy oranı olan 4:3′den gelmektedir ve şuan 3:2 oranını kullanan sektördeki diğer algılayıcılardan da bu yönüyle ayrılır. 4/3 sisteminin standartlarından biri de 4:3 oranına sahip, 17.3 x 13.0mm boyutlarında (21.63mm köşegen boyutu) görüntü alanına sahip 18.0 x 13.5mm boyutlarında (22.5mm köşegen boyutu) bir algılayıcı kullanmasıdır. Bu alan diğer APS-C algılayıcılarından %30-40 daha küçükken, günümüz kompakt makinelerinde kullanılan 1/2.5″ algılayıcılarından 9 kat daha büyüktür. 4:3 oranının seçilme nedeni, sistemin duyurulduğu 2000 yıllarında standart ekran boyutlarının 4:3 oranına sahip olması ve standart TV sinyallerinin de 4:3 oranını kullanmasıydı.

Bunların yanı sıra standart baskı boyutu olan 8×10′un ve 6×4.5 ve 6×7 orta format kameralarının kullandığı en-boy oranı da bu şekildedir. Günümüzde standart kağıt boyutları 4:3 oranına daha yakınken, TV sinyallerinin ve monitörlerin boyutları 4:3 formatından daha geniş 16:9 formatına kaymıştır (editörünüzün hem dizüstü bilgisayarı hem de LCD’si bu orana sahiptir mesela) ve bu da bilgisayar gösteriminde 3:2 oranını daha avantajlı hale getirmektedir.

Algılayıcı boyutu nedeniyle 4/3 sistemi 2x kesme çarpanına (‘crop factor’) sahiptir. Bu yüksek çarpan nedeniyle lensler diğer sistemlere göre algılayıcıya daha çok yakınlaştığı için çok hızlı normal ve geniş açı lenslerin üretimini zorlaştırsa da tele kısmında avantajları da beraberinde getirmektedir. 35mm’de 300/2.8′e denk gelecek bir 4/3 sistemi lensi sistem sayesinde daha kısa ve daha hafif olarak üretilebilmektedir.

Olympus gövde konusunda ana firma konumunda bulunmakta çünkü çeşitli sınıflarda en çok gövdeye sahip firma ve modellerini düzenli olarak güncellemekteler. Olympus’un ardından 2 gövdeyle Panasonic geliyor ama firma ağırlığını 4/3 sistemlerinden ziyade daha da küçük boyutlara sahip Micro 4/3 sistemine yönelmiş durumdalar (4/3 gövde çıkarmayacaklarını da açıkladılar) ve hatta o sistemde en çok gövdeye sahip firma da şuan Panasonic’tir. Leica ise Panasonic Lumix DM-L1 ile ortak yapıyı paylaşan Leica Digilux 3 modelini Eylül 2006′da piyasaya sunduktan sonra yeni bir model sunmadı.

4/3 Sistemine Dahil Firmalar:

• Fuji
• Kodak (ilk başlarda Olympus’a algılayıcı sağlamaktaydı)
• Leica (4/3 sistemine özel lensler ve gövde üretmekte)
• Olympus (ana gövde ve lens üreticisi)
• Panasonic (Lensler ve gövdeler üretmekte, aynı zamanda yeni model Olympus gövdelerin algılayıcılarını da üreten firma)
• Sanyo
• Sigma (DC serisi lenslerini 4/3 sistemine uyarlamakta)

4/3 Sisteminin Artıları:

• Küçülen algılayıcı boyutları sayesinde daha küçük ve daha hafif gövdeler üretilebilmektedir.
• Küçülen algılayıcı boyutları sayesinde diğer sistemlerde çok ağır olacak f:2 f-durağına sahip lensler çok daha hafif olarak üretilebilmektedir.
• 2x odak çarpanı sayesinde tele kısmında çok avantajlıdırlar. Standart bir 70-300mm lens ile 140-600mm’lik 35mm eşleniği elde edilebilmektedir.
• Lens tasarım felsefesi sayesinde lensten gelen ışınlar algılayıcının her tarafına dik olarak düşmektedir. Bu özellikle ultra-geniş lenslerde köşe performansını oldukça arttırırken, ucuz lenslerde bile yüksek kalite elde edilmesini kolaylaştırır. Four Thirds sistemi lensleri için detaylı bir satınalma rehberi hazırladık; lensler hakkında bilgi almak için çok yakında yayınlanacak olan Olympus (Four Thirds) Lens Satınalma Rehberi isimli rehberimizi inceleyebilirsiniz .
• Diğer sistemlerden daha küçük olan LAM (Lens-Algılayıcı Mesafesi) değeri sayesinde Canon FD ve Minolta MD lensleri dahil (kimi lenslerin arka bölümlerini çıkarmak gerekebilir) hemen hemen her 35mm filmli sistemin lensini adaptörler yardımı ile kullanabilirsiniz.

4/3 Sisteminin Eksileri:

• Küçülen algılayıcı görüntü kalitesi konusunda bazı zayıflıkları da beraberinde getirir. Daha az algılayıcı alanı ile daha az ışık toplandığı için Sinyal-Gürüntü oranı daha düşüktür ve bu nedenle yüksek ISO başarımı diğer sistemlerden daha düşük olurken, dinamik aralık da daha düşük olmaktadır (E-30 ve E-620 ile bu dezavantaj pratikte kalmadı diyebiliriz). Modern 4/3 gövdeler ISO800 ve altında diğer APS-C gövdelerle rekabet edebilecek ISO başarımına sahipken ISO1600 ile birlikte bu alanda geriye düşmeye başlar.
• Tele-bazlı optik yol nedeniyle normal ve geniş açı tasarımında daha uç değerlerde ‘retrofocus’ tasarıma ihtiyaç duyulduğu için açık diyaframlı yani çok hızlı geniş ve normal açı lenslerin tasarımı oldukça zordur. 35mm karşılığı 50mm ve altında f:2′nin altında diyaframa sahip lens sayısı azdır. Lens konusunda çok yakında yayınlanacak olan Olympus (Four Thirds) Lens Satınalma Rehberi bölümünde daha detaylı bilgi edinilebilir.
• Küçülen algılayıcı ve ayna nedeniyle optik bakaçlar da daha küçük olmaktadır ama masraflı da olsa büyütme oranını yüksek tutarak E-3 örneğinde olduğu gibi bunun üstesinden gelinebilir.