Bir önceki yazımızda konser öncesinde nelere dikkat etmemiz gerektiğine değinmiş, müzisyenleri nereden daha etkili çekebileceğimize bakmıştık. Bu yazımızda konser çekimi anında ne yapmalı, ne yapmamalıyı konuşacağız.
Bu yazıyı okuduktan sonra aşağıdaki soruların cevaplarını öğrenmiş olacaksınız:
- Konser anında nelere dikkat etmeliyim?
- Pozlamayı nasıl yapmalıyım, hangi ayarları kullanmalıyım?
- Netlemeyi nasıl yapmalıyım?
- Çekim anını neye göre belirlemeliyim?
- Turuncu spotlar yüzünden fotoğraflarım turuncu çıkıyor, ne yapmalıyım?
Konser anında dikkat edilecekler
Konser çekimi kendi kuralları, iç dinamikleri olan bir fotoğraf alanıdır. Aşağıdaki maddelere dikkat ederseniz, hem işiniz kolaylaşacak hem de daha rahat çekim yapabileceksiniz.
- Konser başladığında en uygun olduğunu düşündüğünüz konumda yer alın.
- İstediğiniz fotoğrafı elde ettiğinizi düşündüğünüzde yeri daha fazla işgal etmeyip yer değiştirin. Bu sayede hem başka açılardan da fotoğraf elde edebilirsiniz, hem de başkaları için de fırsat yaratmış olursunuz. Özetle bencil olmayın :)
- Belli bir noktadan çekmek istiyorsanız ve birisi bencillik yapıp oradan ayrılmıyorsa, kibarca omuzundan tutup biraz çekerek yanına geçmeyi deneyebilirsiniz. Burada kibarcanın dozajı önemli yoksa tartışmaya girebilirsiniz. Çok fazla fotoğrafçının bulunduğu yerlerde çekmeye çalışmaktan nefret ederim ben mesela. Eğer hobi için çekim yapıyorsanız belki de yanlış konser seçimidir ;)
- Zaman sınırlamanız varsa hızlı hareket edin. Sürenin sonunda çekmeye devam etmeye kalkarsanız çeşitli engellemelerle karşılaşabilirsiniz ki bu çok ciddi seviyede bile olabilir. Sıkıntı yaşamamak için kaç parçalık izniniz varsa onu geçirmeyin ;)
- Ana müzisyeni çekin elbette ama fırsat varsa grubun diğer elemanlarını da çekmeye çalışın. Özellikle bateristler fotojenik müzisyenlerdir :)
- Zaman sınırlamanız yoksa konserin parça listesini yanınızda bulundurun. Hangi müzisyenin nerede solosu (caz konserlerinde mutlaka olur) olduğunu öğrenmeniz nokta atışı yapabilmeniz için yararlı olacaktır. Bu anlarda o müzisyeni en iyi görebileceğiniz yere geçebilirsiniz.
- Çanta yükünün asgari olmasına dikkat edin. Sırt çantası hem sizi yavaşlatır, hem de millete takılır durur. Modüler sistemleri inceleyin. Mümkün olduğunca az ekipmanla çekimlere katılın.
Konser için doğru pozlama
Sitedeki ilk çekim tekniği yazımız doğru pozlama üzerineydi. Bu yazımızda pozlama çeşitlerinden noktasal pozlamadan ve poz kilitlemeden bahsetmiştik. Eğer bu konularda eksikleriniz varsa ya da ‘o da ne?’ diye düşünüyorsanız öncelikle Doğru Pozlama yazımızı okuyun çünkü bu iki şey konser çekiminde olmazsa olmaz ;)
Doğru pozlanmamış bir kareyi sonradan doğru pozlanmış hale getirebiliriz ama bu görüntü kalitesinde sorunlara enden olabilir. +1.8EV uygulanmış bu fotoğrafta yüksek ISO kaynaklı bantlaşmalar bu boyutta bile oldukça belirgin.
Konser fotoğrafı çekerken yaptığımız aslında portre fotoğrafçılığına benzer ama gerek ışıkların, gerekse modelin kontrolünün bizde olmaması durumun farklılaşmasına neden olur. Ortam değişkenlerini iyi tartmalı ve doğru anda doğru ayarlarla çekimi yapmalıyız.
Kullandığımız pozlama sistemi şöyle:
- Makinemizi spot/nokta ölçümüne alıyoruz (Yoksa partial/kısmi seçiyoruz).
- ISO’yu da makinemize güvendiğimiz en yüksek ISO değerine getiriyoruz (EOS 5D’de ISO 1600 mesela)
- Çekim modunu A/AV’ye getiriyoruz.
- Diyaframı özel bir nedeniniz yoksa en açık değere getiriyoruz (en küçük f değeri yani). Aşırı küçük f değerinde alan derinliğinin çok sığ olması müzisyenin en küçük hareketinde netlikten çıkmasına neden olabilir. Bunu da düşünerek değere karar verin ;)
- Poz telafisini + 0.6 EV (2/3 durak fazla pozlama) olarak kullanıyoruz. Yüzde doku kaybına neden olan çok güçlü spotlar mevcutsa (’highlight warning’ bu konuda yardımcı olacaktır) daha düşük poz telafisi kullanabilirsiniz.
- Orta AF noktasını müzisyenin yüzüne getiriyoruz (bu esnada pozlama sürekli çalışmakta zaten) ve yüzden okuduğumuz poz değerine poz kilitlemesi yapıyoruz (5. maddeden EV değerini yüz nedeniyle yaptık). M modunda kullanmayı düşünüyorsak bu esnada pozometrenin bize önerdiği enstantane değerini aklımızda tutuyoruz.
- Fotoğrafı çekip yorumlayabiliyorsak histogramdan pozlamaya bakıyoruz. Az pozlanmışsa daha yavaş enstantane kullanmamız ya da ISO’yu arttırmamız gerekiyor. Fazla pozlama söz konusuysa önceliğimiz ISO’yu düşürmek oluyor. Sonrasında enstantaneyi hızlandırma yoluna gidebiliriz.
- Sahne ışıkları sabitse doğru pozlama değerlerini M moduna uygulayarak, pozlama ile bir daha uğraşmama yoluna gitmek işinizi kolaylaştıracaktır. Eğer değişken ışık varsa, M modu kullanışlı olmaz, A/AV modunu kullanmak daha uygun olacaktır.
Neden çoklu bölge pozlamasını kullanmıyorum?
Çoklu bölge pozlama sistemi markaya göre isim değiştiriyor: 3D-Matrix (Nikon), Evaluative (Canon), Honeycomb (Minolta/Sony), Segment Metering (Pentax). Konser öncesinde çekim yapıyorsanız kullanabilirsiniz ama konser anında sahnede genelde homojen bir ışıklandırma olmaz. Spotlar belirli noktalara yönlenmiştir, bu da heterojen bir ışık dağılımına neden olur. Sahne ise genel anlamda karanlıktır. Böyle ortamda çoklu bölge pozlaması, fotoğrafta fazla yer kaplayan karanlık bölgeleri de hesaba katacağından fazla pozlama eğilimine girecektir.
Bizim için önemli olan öncelikle müzisyenin yüzü olduğu için onun doğru pozlanması önceliğimiz olmalıdır. Spotların kullanılması da zaten müzisyenleri aydınlatmak içindir.
Az pozlasam, daha sonra bilgisayarda müdahale edip daha aydınlık yapsam?
Az pozlama yaptığınızda gölgedeki detayları kaybetmiş oluyorsunuz. Ham çekmişseniz buradaki detayların bir kısmını geri getirebilirsiniz ama gölge bölgelerin tonunu açmak, gürültü seviyesini de arttırmak anlamına gelecek. Yani daha gürültü bir fotoğraf elde etmiş olacaksınız. Gürültü seviyesini asgaride tutmak için doğru pozlama yapmak önemlidir ;)
Bu uygulamanın tersi (fazla pozlayıp -EV uygulamak) aşırı çok pozlanmadığı sürece daha etkilidir
A/AV yerine S/TV kullansam olmaz mı?
Olur. Tamamen hangisinde daha rahat edeceğinize bağlı. Yöntem gene benzer. ISO değerini ve poz telafisini ayarladıktan sonra kullandığınız odak uzaklığına göre sarsıntısız kullanabileceğiniz enstantane değerini seçin. Bu değer kişiden kişiye değişmektedir (ben mesela 1/125 kullanmayı tercih ediyorum). Arka planı öldürmek istediğimizden diyaframın çok büyük bir değer olmamasına dikkat ederek çekimi gerçekleştirebiliriz. Müzisyenin hareket hızı değiştiğinde S/TV modu daha pratik kullanım sunabilir.
Filmli SLR kullanıyorum, konser için hangi filmi önerirsin?
Bilmediğim bir konuda öneride bulunmam imkansız :) Başkasının önerisini de ben yapıyormuş gibi kullanamam o yüzden bu sorunun cevabı için bu çok güzel İngilizce kaynağı (konser çekimi hakkında ilk teknik bilgileri öğrendiğim mevcut en iyi İngilizce kaynak diyebilirim) önereceğim: Concert Photography, Part III: Film
İngilizcem zayıf anlamadım diyenlere google translate önerebilirim. Çevrilmiş hali buradan okunabilir (çok iyi olmadığını biliyorum ama hiç yoktan iyidir). Gene de olmadıysa yorum kısmında sorun, yardımcı olurum ;)
Konser için doğru odaklama
Doğru odaklama teknikleri yazımızda anlattığımız herşey konser için de geçerli yani okumadıysanız o yazımızı okuyun ;)
Konserde müzik aleti ana konunuz olmayacaksa konunuzun müzisyenin yüzü olması gerekir. İzleyen, gitarist fotoğrafında gitardan önce gitaristin yüz ifadesine bakar. Siz de bu nedenle önceliği yüze vermelisiniz :)
Netlemede sadece merkez noktasını kullanırsanız tüm kontrol size geçer ;)
Hangi AF modunu kullanmalıyım?
Markadan markaya isimlendirmesi değişmekle birlikte seçeneklerimiz tekil-servo, sürekli-servo ve değişken-AF. Benim tercihim tekil-servo olmakta (One Shot / AF-S / S-AF/ AF.S). Sürekli-servo müzisyenlerin yerinde duramadığı konserlede kullanılabilir ama az ışıklı ortamlarda fotoğraf makineniz odağı korumakta zorlanacaktır. Tekil-servo her zaman için daha isabetli netleme yapabilir.
Tüm AF noktalarını kullanmak yerine sadece ihtiyacınız olan AF noktasını açıp, diğerlerini kapatmanız çalışmanızı kolaylaştıracaktır çünkü konser anında AF sisteminin odaklayacağı ilk şeyler hep parlak olan nesneler yani mikrofonlar, baterinin zilleri vs. olacaktır. Eğer merkez dışındaki AF noktaları netlemekte zorlanırsa merkez AF noktasını kullanın. Ben hız için sadece merkez AF noktasını kullanmaktayım.
Konserlerde uyguladığım odağı kilitleme, yeniden kadrajlama tekniğinden de memnunum. Piksel dikizleme yaptığınızda çok keskin fotoğraflar görmüyorsunuz ama bunda hem çok hızlı olamayan enstantanenin, hem de yüksek ISO’nun etkisi büyük. Odaklama yaptığım nokta da müzisyenin gözleri oluyor, onu da belirtmeden geçmeyelim.
Çekim anını neye göre belirlemeliyim?
Zamanlamaya, tecrübeniz arttıkça daha kolay karar verebileceksiniz. Bunun için bir kural vermek ya da genellemede bulunmak imkansız ama tahmin edersiniz ki müzisyenin kendini müziğe kaptırdığı yani coştuğu anı kollamak daha güzel kareler elde etmek için önemlidir.
Çoğu müzisyenin sahip olduğu tarz ve hareket deseni de size yol gösterebilir. Uygun anı kollarken çok fazla baterist izlediğimden, hemen hemen hepsinin çalarken tekrarladığı hareketleri olduğunu gördüm. Daha önce de belirttiğim gibi bulabilirseniz çekeceğiniz müzisyenlerin eski konserlerini izlemeye çalışın. Zaman sınırlaması ile fotoğraf yakalama telaşı içinde olacağınızdan, en azından biraz daha hazırlıklı olabilirsiniz ;)
Çok sakin bir müzikle karşılaşmışsanız, hele bir coşşunlar da öyle çekeyim diye beklemeye kalkmayın :) Siz mevcut müzikte fotoğraf elde edin. Olur da çekim süresince beklediğiniz coşma gerçekleşirse onu da fotoğraflarsınız.
Pop, rock, rap gibi müzik türlerinde genelde müziğe eşlik eden sahne şovu da olur. Bu şovlarda ‘o an’ kareleri çıkabilir. Caz konserlerinde pek olmuyor ama arada ilginç sahnelere de denk gelmiyor değilim hani :) Aşağıdaki karede vurmalılara su dökülünce nasıl bir görüntünün oluştuğunu görüyoruz.
Zamanlama söz konusu olduğundan yanar söner spotlatlardan da bahsetmeden olmaz. Bu spotlar simsiyah karelere neden olarak sizi rezil etme potansiyeline sahip olsa da aslında hepsinin belli bir döngüde hareket ettiğini bilmek rahatlatıcıdır. Yapmanız gereken döngüye dikkat etmek ve spotların uygun konumunu beklemekten ibarettir ;)
Konser ışıklandırması ve turuncu fotoğraflar
Konser çeken herkesin ilk şikayetlerinden biri turuncu spotlarla yanan yüz tonları ve elde edilen turuncu tonlardaki fotoğraflar olmakta.
Hangisini tercih edersiniz?
Renkli yerine siyah beyaz fotoğraf çekmek tamamen bir tercih meselesi. Ben caz fotoğraflarımın %99′unu siyah beyaz çekiyorum çünkü caza çok yakışıyor. Işığın buradaki gibi ölümcül etkisi yoksa arada dayanamayıp renkli kullandığım fotoğraflar da olmuyor değil.
Pop, rock gibi diğer müzik türlerinde ise öncelikli tercihim renkli fotoğraflamak olurdu. Pop henüz çekmedim (çok hevesli de değilim:)), rock çekerken ise tamamen konser ışıklandırmasına göre karar veriyorum. Duman konserinde siyah beyaz da, renkli de çektim ama renklilerdeki spotları beğenmedim ve siyah beyaz olarak kullandım.
Eğer çektiğiniz fotoğraflarda çok gürültü varsa siyah beyaz bunun daha az göze batmasını sağlıyor. Siyah beyaz çekmek ham/raw tercih ederseniz renkleri kaybetmediği için hala öncelikli tercih olabilir. Bilgisayarınızda bakarsınız, eğer renkli olarak daha çok hoşunuza giderse renkli kullanırsınız ;) Bir kez daha ham çekmenin avantajını görmüş olduk :)
Turuncu spot altında renkli JPEG çekip, sonradan siyah beyaza dönüştürürüm diye düşünenler varsa, ham çekmeye göre daha zayıf bir sonuca ulaşacakları uyarısını baştan yapalım ;)
Gelecek yazımızda konser sonrasında fotoğraflarımızı nasıl işleyebileceğimizi, pozlama düzeltmelerini ve keskinleştirme yöntemlerine bakacağız.
Roman gibi valla insan bitmesini istemiyor :)
Aslında en çok merak ettiğim konu izin alabilmek ne gibi uğraşlar veriyorsunuz? Ya da iyi bir yerden çekim yapabilmek adına ve mutlaka fotoğraflamak istediğiniz konserde çekim yapabilme adına yalana başvuruyor musunuz? :D :D Fotoğraf çekebilmek için yetki belgesi falan gerekli mi? Açıkçası bunları çok merak ediyorum.
Ben konser fotoğrafçısından ziyade caz fotoğrafçısıyım aslında :)
Caz konserlerinde izin de 3 çeşit oluyor:
1) Grupta tanıdığım müzisyen oluyorsa doğrudan ona ‘konsere gelip çekim yapacağım’ diyorum. Kapıya isim yazdırma, fotoğraf çekecek gibi olayları mekana o bildiriyor. Çoğu müzisyenin performans anında çekilmiş fazla fotoğrafı olmuyor, bu nedenle kimse olmaz demez ;) Ben çekim sonrasında gruba fotoğraflarımı veriyorum, istediğiniz gibi kullanabilirsiniz diyorum. Fotoğraf: Yalçın Aydın diye bir köşesine eklenmesi benim için yeterli. Bugüne kadar konser çekmekten 5 kuruş kazanmadım, bundan sonra da pek düşünmüyorum.
2) Festival ya da konserler için fotoğraf çekmek isterseniz konuğumuz olun şeklinde benimle iletişime geçilebiliyor. İlgilendiğim müzisyenler olursa gidip çekiyorum internette kullanılabilecek şekilde boyutlandırılmış fotoğrafları üstünde ismim yazar halde onlara veriyorum, büyük boylarını kendime saklıyorum. Festival takip etmek yorucu ve zor bir iş. Bundan sonra kendi tercihim dışında olanlardan para talep edeceğim.
3) Çekmek istediğim bir konser varsa ve gruptan kimseyi tanımıyorsam, konserin tipine göre değişecek şekilde ilgililerle iletişime geçip çekim izni istiyorum. Bu İzmir’de çok sık olmadı. Henüz geri de çevrilmedim. Bu esnada daha önceki çalışmalarınızı göstermeniz yeterli gelmekte ;) Hayko Cepkin ve Duman bu şekilde ‘organizasyon firmasının fotoğrafçısı’ olarak çekildi mesela. İzmir Caz Festivali’ni ve Amatör Caz Müzisyenleri Festivali’ni de gene festivalin resmi fotoğrafçısı olarak çektim.
İzin için yalan söylemedim ki bu konuda pek iyi olmadığımdan başvurmuyorum zaten :)
Bir grubun ya da basın organının fotoğrafçısı olmadan bu işten para kazanılması ülkemizde oldukça zor görünüyor. Müzisyenden basılmak için fotoğraf talebi gelirse büyük boy yolluyorum. Ama basından fotoğrafınızı kullanma isteği gelirse para talep edin derim ben. Caz dergisi benim için ayrı olduğundan orada yayınlanan hiçbir fotoğrafım için para talep etmedim, etmeyeceğim.
Büyük konserleri çekmek hevesindeyseniz işiniz zor çünkü organizsyonlar çok karmaşık oluyor. Fotoğraf izni genelde grubun menajerinden geçiyor ve onlar da bu konuda katı oluyorlar. Çoğu yerde, konser izni alabilmek için belli bir basın organı adına çekim yapıyor olmanın zorunluluk olduğunu okudum, yoksa izin vermiyorlarmış. Yani gidip de ben çok yetenekliyim, bunlar da eski işlerim deseniz bile adamlar ‘hayır’ diyorlarmış. Bu konuda yerel gazteleri kullanabilirsiniz. Onların için de beleşe mazlzeme demek olacağından (para talep etmezseniz tabii) kimsenin olmaz diyeceğiniz sanmıyorum.
Ben İstanbul’a geçince İstanbul Caz Festivalini ve Akabank Caz Festivalini kurumsal bir kimlikle yani genç cazcılar’ın resmi fotoğrafçısı olarak takip edeceğim. Türkiye’de tek olan Jazz Dergisi adına da fotoğraf çektiğimden kimi konserlde Jazz dergisi adına çekiyorum demek bile yeterli olmakta.
Korn Türkiye’ye geldiğinde konserini çekmek ister miyim? İsterim elbette ama bu tarz konserler için izin almaya çalışmak gerçekten de zor. Fotoğraf çekmeye çalışmak yerine gidip konserlerin tadını çıkarmayı tercih ederim doğrusu zira işime konsantre olmaktan müziği adam gibi dinleyemiyorum :) Rock ‘n Coke için fotoğraf izni ayarlamak için başvurduğum organizasyon işiyle uğraşan arkadaşım da benzer bir tavsiyede bulundu zaten :D
Yani özetle bu alan zevkli ve zordur. Gerçekten zevk almadan yapılabileceğine inanmıyorum çünkü masrafı bol, getirisi ise maddi değil manevi :) Olur da maddi getiri de sağlayabilirseniz ne mutlu size ;)
Her işin kendine göre kolaylığı-zorluğu var. Sahte basın kimlik kartı yaparsak ve kimse de farketmezse o zaman harika olur hele de para kazandık mı ALLAH beee :D :D Ama ilk başta bir makine almam lazım az kaldı, paranın gözü kör olsun bee :D
Ölçüm ve AF noktası seçimi hakkında bilgi sahibi oldum. Spot ölçümün önemi burda belli oluyor anlaşılan. Geçen sene filmli makine ile Anadolu Üniversitesi Senfonisinde denemelerim olmuştu . 135/3.5 lens 400asa film ile çok başarılı sonuçlar alabildiğimi söyleyemeyeceğim : )
(Dip Not: Şu an da TVA’da 8.ACMF röporjajları ve konserden görüntüler var.)
(Not2: Editörümüz Yalçın Aydın’a mail yolu ile ulaşma imkanımız var mı :) )
Ben sizinkileri görebiliyorum, boş ileti yolladım ;)
yalçın bey öncelikle ellerinize sağlık bu güzel metin için.şu turuncu ışıkları kurtarma olayını varsa çözümü kısa bir video hazırlayıp yayınlarsanız öncelikle ben olmak üzere bir çok okuyucu memnun olacaktır.
saygılarla
selamlar,
özellikle jjbalans konserleri için sahne önünden d90 ile hangi lensi önerirsiniz ?
teşekkürler
400D ile sahne önünden 50/1.8 bile çok tele kalıyordu, 35/1.8 önerrebilirim. Geniş ve hızlı bir lens gerekecektir. Bu ortamlarda balık gözü bile kullanılabilir. 50/1.8 gibi bir lens ile arkada kalan bateriyi falan daha rahat çekebilirsiniz.
teşekkürler..
nisanda hong kong’a gideceğim uygun bulursam birde balıkgözü alabilirim..