Zaman zaman fotoğrafçılıkla ilgili bilgi almak isteyen dostlarımızla konuştuğumuzda, bize sorulan sorulardan biri makro konusu. Makro, PC Labs’taki işimiz gereği en sık kullandığımız çekim türlerinden. Malum, anakartlardaki ya da ekran kartlarındaki entegreleri çekiyoruz. Çoğu ufak tefek şeyler ve makro lensler bu durumlarda çok işe yarıyor. Fotoğrafa yeni başlayanların makro konusunda kafalarını karıştıran şey, makro lenslerin çok olması. Makro ifadesi çok fazla lenste kullanılıyor. Ancak üzerinde her makro yazan lens makro değil. İşin sorun kısmı, gerçek makro dediğimiz lenslerin neden gerçek olduğunu anlattığımızda genelde kullanıcıların kafasında tabiri caiz ise ‘ampül yakamıyoruz’. Anlatması zor bir konu. Aslında kısaca şöyle.
Gerçek makro lensler 1:1 oranında büyütme yapan lenslerdir. Yani nesneler algılayıcının üzerine gerçek boyutları ile düşerler. Minimum odaklama uzaklıkları ise genelde kısadır. Konunun dibine girersiniz. Ve konuyu bire bir ölçüleriyle çekebilirsiniz. 1 cm’lik konu 1 cm olarak düşer algılayıcıya.
Anlatabildiğim en basit hali bu :)
Ancak sanırım aşağıdaki örnek, bu meseleyi daha rahat kavramaya imkan verecek. Yapılacak işlem basit. Bir cetvel alıp ve minimum odaklama mesafesinden, yani lensin odaklanabildiği en yakın mesafeden, fotoğrafını çekiyoruz.
Canon 100 mm lens ile yukarıdaki fotoğrafı çektik. Soldan sağa kaç milimetre sığmış diye bakıyoruz. Yaklaşık 22 mm sığdırmışız. Kullandığım makine EOS 450D. EOS 450D’nin algılayıcısı 22.2 mm genişliğinde. Yani oranlarsak, 1:1 diyebiliriz. Makro açıklamalarında hep 1 cm’lik konu, algılayıcıya 1 cm olarak düşer deriz. İşte bizim örneğimizde 2.2 cm’lik cetvel mesafesi, algılayıcıya 2.2cm olarak düştü. Bir başka deyişle gerçekte nasılsa, algılayıcıda da öyle. Dolayısıyla fotoğrafımızda bir hayli detay yakalayabiliyoruz. Eğer bu örnek cetvel değil de 2.2 cm’lik bir böcek olsaydı, o zaman böceğin tamamını algılayıcıya sığdırmış olacaktık. Böceklerin üzerlerindeki tüyleri dahi görebilmemizin sebebi bu büyütme oranı.
Tamron 17-50 mm lensimle de bir deneme yaptım. Makro değil. Büyütme oranı 0.22x. Bir hayli zayıf. Onunla aynı çekimi tekrar edelim.
Neredeyse 91 mm sığdı. 22.2 mm algılayıcıya oranlarsak 0,24 x civarı büyütme var. Çok az hata payı olabilir. Az önceki fotoğafta böcek örneğini vermiştim. 2.2cm’lik bir böcek, yukarıda 12 cm olarak görünen yere kadar gelecekti. Geri kalan kısım bizim için tamamen gereksiz. Ama fotoğrafta yer alıyor çünkü bundan daha fazla yaklaşamıyoruz. Dolayısıyla böceğimiz hem ufak görünecek hem de küçük detaylar seçilemeyecek.
Kendi kullandığım lens Canon 100 mm f 2.8 makro USM. 1:1 makro için minimum çalışma mesafesi ise 15 cm. Yani objeye 15cm yakınlaştığınızda birebir makro çekebiliyorsunuz. Bu durumda özellikle sizden korkacak böcekleri çekmek istediğinizde 15 cm yeterli gelmeyebilir. Örneğin 150 mm bir lens size daha fazla çalışma mesafesi sunacaktır. Eğer işiniz böcek çekmek olacaksa 100 mm üzeri makro lenslere yönelin.
15 cm minimum çalışma mesafesi
Ama bizim derdimiz ilk etapta makro olan ile olmayanı ayırmak. Örneğin bende Sigma’nın 70-300 f4-5.6 DG Macro lensi vardı. Makro diye almamıştım ama tabii denemiştim. 0.50x/1:2 büyütme özelliği vardı. Yani çektiğimiz konu gerçek halinin yarısı kadar düşüyordu algılayıcıya. 1:1 büyütme şartımızın çok altında. Büyütme oranının zayıflığı ve 70-300 aralığında ucuz bir lens olmasıyla, makro için kesinlikle tercih edilmeyecek bir lensti. Buradan örneğine bakabilirsiniz. Bunun gibi birçok zoom lenste makro ibaresini görürsünüz. Ama hepsi 1:1 altı büyütme sağlar.
Makro lensler genelde ‘prime’ denen sabit odaklı lenslerdir ve kaliteli olmaya mecburdurlar. Yani mesele sadece büyütme oranıyla ilintili değil. Bu lenslerin keskinliği garantidir diyebiliriz. Diyaframları da geniş olur. Portre çekimi için de uygundurlar. Tabii bu da fiziki büyüklüklerine ve fiyatlarına olumsuz olarak yansır.
Makro lens almadan önce, dikkat edeceğimiz temel değerleri toparlarsak, en az 1:1 büyütme oranı, sabit odak ve çekeceğiniz konuya göre odak uzaklığı. 150 mm ve üzeri lenslerin bir getirisi de yüksek sıkıştırma oranı nedeniyle arka planı daha iyi öldürmesi. Ancak çarpanlı makinelerde örneğin 100 mm lens, 150 ya da 160 mm gibi çalışacağından, satın alırken hesaba katın. Zoom olanağı olmayacağı için, lens birden teleye dönüşür ve kullanım alanı daralabilir.
Bir diğer makro yöntemi ise lensi ters bağlama. Örneğin makro kabiliyeti olmayan Tamron 17-50 lens, gövdeye ters bağlandığında 3:1 büyütme oranı sağlıyor. Yani konu, kendi boyutunda değil üç kat daha büyük düşüyor algılayıcıya. Sineğin tüyünü 1:1 büyütmede çekersiniz. Sineğin gözünün içine girmek için daha da yüksek büyütme oranı sunan lensler gerekir. Ters bağlama bunun ucuz bir yolu. Yalçın size bu konuda bir yazı sunacak.
Aşağıda 100 mm Canon makro lens ile çekilmiş örnek fotoğraflar var. Fotoğraflara tıklayarak büyük hallerini görebilirsiniz.
100mm f:8 2.5 sn
100 mm f:8 3.2sn
100 mm f:8 3.2sn
100 mm f:8 0.8 sn
100 mm f:8 1/2 sn
100 mm f:8 1/3 sn
Yalçın bu fotoğrafı 7:1 gibi çok yüksek bir büyütme oranı ile çekmiş. Ters bağlama yöntemini kullanmış. Bu başka bir yazının konusu :)
Her şey iyi güzel hoş da, ben şu Intel fotoğrafındaki yazıtipine takıldım. :D
Bir de uzatma tüpü muhabbeti var… Mesela şu fotoğrafı ( http://www.flickr.com/photos/quannash/4249115105/ ) Aris eBay’den aldığı tüplerle ve 50mm ƒ/1.8 lens ile çekti. Bence oldukça başarılı bir alternatif.
Tabii benim niyetim, eğer alırsam bir gün, 65mm MP-E almak. 1:1′den 5:1′e yakınlaştırma yapıyor. Mükemmel bir lens. ( http://www.flickr.com/photos/lordv/4038584237/ )
O lensi kullanmayı denedin mi hiç :)
Denemediği için almayı düşünüyor zaten :) Kullanması hiç de kolay bir lens değil.
Canon EF 100mm f/2.8L Macro IS USM alma niyetindeyim ancak makineyi değiştirmek ön planda olduğu için şimdilik macro tubelerle idare etme kararı aldım, yanına 4-way Macro Focusing Rail Slider alarak da odaklama konusundaki olası sorunların önüne geçtim. 1 haftadır beni yatağa düşüren hastalıktan kurtulabildiğim anda bahçede çekmek istediğim bir kaç çiçeğin fotoğrafı var. :) İnşallah solmadan fotoğraflarını çekebilirim.
Benim asıl merak ettiğim şey şu bilmem hiç denedin mi? Macro lensin arkasına macro tüp ekleyerek hiç çekim yaptın mı? 100mm Macro’yu aldıktan sonra onunla beraber macro tüpleri özellikle bözek çekiminde kullanmak istiyorum. Sence bu ne kadar başarılı olur?
Makro lensler de uzatma tüpü mantığıyla hareket ederler ve yakınlaşma arttıkça lens, algılayıcıdan uzaklaşır. Bakınız MP-E 65mm :)
Uzatma tüpü de normal bir lensteki gibi etkili olacaktır yani ışıkkaybını göze aldıktan sonra sorun yok ;)
Bu durumda, 100 mm macro’ya macro tüp eklemek ışık kaybı seviyesini f/3.5 diaframdaki kadar olmayacaksa (180mm macro’nun diafram açıklığı) ya da aynı olacaksa o zaman mantıklı olabilir gibi geliyor bana.
100 mm yi istememin iki nedeni vardı; ilki ürün çekimi, ikincisi ise (Cem’in 135 mm f/2.0′ı kadar etkili olmasa da) potre çekiminde kullanmaktı. Macro tüplerini de ekleyerek 166 mm ye kadar çıkabilme şansım var.
Yalçın orada 15cm yanlış mı ölçülmüş ne? Lensin ucundan değilde sensörden itibaren netleme mesafeleri diye biliyordum..
Oradaki ölçüm 1:1 orandaki çekim için objektifin objeye ne kadar yaklaşıp netleyebildiğini göstermek için yapılmış bir ölçüm olsa gerek.
Asgari odaklama mesafesi ölçümü algılayıcıdan yapılıyor doğru ama Murat burada konuya ne kadar yaklaşabileceğimizden bahsediyor ve onun için de “15 cm minimum çalışma mesafesi” demiş zaten ;)
Ters objektif iyidir, kullanmasını bilene…
(;
yerine göre :)
Ustalara sorayım. Ben daha çok bitki fotoğrafları çektiğim için bitkinin böcek gibi kaçma şansı yok :) EF 100mm f/2.8 IS macro ise benim bütçemi şu an için aşıyor. Acaba onun yarı fiyatındaki EF-S 60mm f/2.8 macro alsam benim işimi görür mü? Ya da önerebileceğiniz daha uygun fiyatlı bir lens var mı
Makinenin APS-C olduğunu düşünerek evet görür diyebilirim ama 1:1 büyütme için baya yaklamanız gerekecek. Işık konusunda pürüz çıkabilir :)
istanbul’dayken ürün çekimleri için 5D+Sigma 50/2.8 kullanıyorum. 1:1′de makinelere neredeyse değecek kadar yaklaşıyorum.
Düzeltme: Burada yanlış bilgi vermişim aslında, özür dilerim :) APS-C’de 60mm 5D’deki 100mm’ye denk gelecek. 50mm doğru bir örnek olmadı :) Bende APS-C lens gövde yanyana grup testi yapabilirdik ama EF-S lensi kullanma imkanım yok.
peki canon 50 mm 1.8 macro lensmidir?
Selamlar
Bende sigma 105mm f 2.8 DG makro lens var. bunu ters bağlamak için alacağım aparat nedir? ve nerede bulabilirim. ayrıca böyle bağladığım zaman elde edceklerim neler?
şimdiden teşekkürler
Müfit ATABEK
Onu ters bağlarsanız 1:1 olan makro 1:2 ye düşer yani öyle kullanmayın.
Siz uzatma tüpü ya da körük kullanın ki 1:1′in ötesine geçebilin.
Onların yazısına başladım, haftaya uzatma tüpü, sonraki hafta da körük kullanımı yazısı yayınlanacak.