Fotoğraf çekerken görsel anlamda göz hoş gelen bir fotoğraf elde edebilmek için fotoğraftaki görsel öğelerin dengeli bir dağılıma sahip olması şarttır. Kompozisyon serimizin bu bölümünde kompozisyonun denge öğesi üzerine düşüneceğiz.
denge Resim, heykel ve mimarlık yapıtlarında, kullanılan öğelerin birbirlerini tartacak biçimde düzenlenmiş hali.
Kaynak: BSTS / Güzel Sanatlar Terimleri Sözlüğü (1968)denge Herhangi bir olgunun türevinin sıfıra eşit olma durumu veya farklı etmenler altında değişen olgularda karşıt etmenlerin birbirine eşit olması ya da bir sistem söz konusu olduğunda sistemin değişmeme eğilimli durumu (konumu). Türkçedeki günlük kullanımdaki denge mekanik dengedir. Kaynak: Wikipedia
Temel eğitimin olmazsa olmaz derslerinden olan fizik ve matematik denince çoğumuzun aklına, öğrenci ’seçme’ sınavlarımız sağolsun, ilk önce havuz ve denge (kaldıraç içerenler yani) problemleri gelir :) Kimileri için bunlar hiç de hatırlamak istemeyecekleri kabuslar belki de ama denge konusunu hayatımız boyunca bilinçli ve bilinçsiz olarak hergün tecrübe etmekteyiz.
OKS 2007, Denge Sorusu :)
Ne demek istiyorum? Sabah oldu uyandınız, yataktan zor güç çıktınız, uyku mahmurluğunu üzerinizden henüz atamadınız ama elinizi yüzünüzü yıkadınız, üstünüzü değiştirdiniz, evden koşa koşa çıkıp otobüse güç bela yetiştiniz, tıka basa dolu olan otobüste elinize gelen ilk demire tutundunuz ve yorucu bir yolculuğun ardından işinize varıp uyanık olarak geçirdiğiniz zaman diliminin yarısında sabit olarak durduğunuz masanıza kuruldunuz.
Çoğumuz bu döngüyü hergün tekrar tekrar yaşamakta ve tüm koşturmaca içinde dengesini kaybetmeden ayakta durabilmeyi başarmakta. Dengemizi sağlamak için sürekli kafamızda denklem mi çözüyoruz? Elbette hayır! Belli bir hayat tecrübesinden sonra artık bunlar refleks olarak gerçekleştirdiğimiz şeyler. Peki 1 yaşındayken tüm bu koşturmacayı gerçekleştirebilecek denge bilgisine sahip miydik? Değildik :)
Bu yazımızda göreceğimiz ‘fotoğraf kompozisyonunda denge’ de diğer pek çok kompozisyon öğesi gibi zamanla, tecrübe ile kazanılacak bir bilgi. Bu nedenle ilk zamanlar hatalar yapacak olmanız oldukça doğal. Pes etmeden bol bol fotoğraf çekerek, çektiğiniz fotoğraflar üzerine düşünerek zamanla denge konusunda çok çabuk kararlar verebilecek hale geleceksiniz ;)
Fotoğraftaki denge konusunu sağlıklı anlatabilmek için bahsettiğimiz kaldıraç problemlerine benzer bir düşünce sürecine ihtiyaç duyuyoruz ama dediğim gibi, bu zamanla oturacak görsel bir yetenek yani korkuya mahal yok :) Mesela yukarıdaki OKS sorusuna bakalım. Elimizde bir terazi var. Bu terazi aslında iki tarafında nesne konulacak bölümü olan bir terazi.
Sol ve sağ tarafa koyduğumuz cisimlerle bir denge durumunu yaratmaya çalışıyoruz. Eskiden pazarlarda gördüğümüz sebze ve meyve tartmak için kullanılan teraziden bahsediyoruz yani. Fotoğraftada bu terazi mantığı aynen geçerlidir. Ağırlıkların yerini görsel lekeler almaktadır ve lekelerin fotoğraf içindeki yerleşimleri ve nitelikleri denge/dengesizlik durumunu oluşturmaktadır.
Fotoğaf çerçevesi, şekli ne olursa olsun, bir adet merkez noktasına sahiptir (dörtgen türevleri için şeklin tam ortası). Lekelerin bu merkez noktasına olan uzaklıkları ana denge unsurunu oluşturur. Lekelerin nitelikleri ise boyutları, keskinlikleri (netlikleri) ve renkleridir. Sıcak renklere sahip lekeler, soğuk renklere sahip olanlara göre daha fazla ağırlığa sahiptir. Benzer şekilde keskin lekeler de, keskin olmayan lekelere göre daha fazla ağırlığa sahiptirler. Bunu metinle açıklamak için denklemler kullanmam lazım ama eski günleri yaşamamanız için bunu yapmayıp, örnek fotoğraflarla anlatım yolunu tercih ediyorum :)
©Okan Akan
Okan’ın bu karesinde arka ve ön planda öne çıkan 2 leke mevcut: soldan merkeze acele ile ilerleyen kişi ve sağdan merkeze doğru sakin sakin ilerleyen daha uzaktaki kişi. Denkleme bir de bu iki kişinin gölgeleri ekleniyor. Öncelikle insan-gölge ikililerini ele alalım.
Bu ikililer dikeyde denge oluşmasına yardımcı oluyorlar. Eğer kuru bir havada kare bu şekilde çekilmiş olsaydı denge kesinlikle fotoğrafın üst bölümünde oluşacaktı. Peki bu haliyle denge konusunda nasıl bir yorumlama yapabiliriz? Gölgeler daha az net olduğu için insan lekesi ile gölge lekesi arasında bire bir denge söz konusu değil, yani insan-gölge ikilisinde denge noktası, insan-gölge arasındaki orta noktada olmayıp insan lekesinin alt kısmında oluşuyor (Aşağıdaki şekilde daha anlaşılır bir şekilde görebilirsiniz).
Soldaki ve sağdaki ikili arasında da mesafe kaynaklı bir yatay denge söz konusu çünkü soldaki ikili daha büyük ve merkeze yakınken, sağdaki ikili daha küçük ve merkeze daha uzak (kaldıraç teorisini hatırlayın). Yatayda denge mevcutken, dikeyde denge noktası fotoğrafın merkezinden biraz daha yukarıda gibi. Okan’ın kadrajla oynamadığını biliyorum ama ben alttan biraz daha kırpardım :)
Şematik gösterimle denge: Burada ince hesaplamalar falan yok, genel fikir vermesi açısından bu çalışmayı yaptım. Yatayda denge mevcutken, dikayde denge, fotoğrafın merkez noktasından biraz daha yukarıda. G.a = h.b denkleminde 'G' ve 'h' lekelerin ağırlığnıı, 'a' ve 'b' ise lekelerin denge noktasına olan uzaklıklarını temsil ediyor.
Bir sonraki fotoğrafımızda boyutça az yer kaplayan lekelerin (tekil güvercin yani) sayısal çokluğuyla tek bir büyük lekeyi dengelemesini görüyoruz.
©Okan Akan
Çoğul ve uzağın, tekil ve yakın ile oluşturduğu denge. Ben burada yaklaşık bir şematik gösterim yaptım, fotoğraf çekerken ciddi hesap kitap yapıp mükemmellik kovalamayın ki fotoğraf çekme süreciniz eziyete dönüşmesin :)
Aşağıdaki karede ilk karedeki denge durumunun farklı bir yapıda görüyoruz. Soldaki bayan merkeze daha yakın, daha büyük bir leke oluştururken, sağdaki silik insan lekesi, daha uzaktaki konumu ile kareyi dengelemeyi başarıyor. Dikeyde ise fonda gördüğümüz sınırılı keskinliğe sahip yapı (İzmir Pasaport İskelesi olsa gerek :)), insan lekelerini dengeliyor.
©Okan Akan
Sonunda farklı yapıda bir denge fotoğrafına geldik :) Cenk’in aşağıdaki fotoğrafına defalarca bakın, her seferinde göz-beyin ikilisi turuncu yağmurluğa odaklanacaktır. Denge, lekelerin boyutları ve keskinlikleri ile alakalı olduğu kadar renkleriyle de alakalıdır. Bu karede denge var mı yoksa baskın sola mı kaymış tam karar veremedim mesela :)
Denge konusunun bazen çok karmaşık olabileceğini de bu kareden anlayabiliyoruz. 15 dakikalık bir düşünmenin ardından cami ve insan lekelerinin toplamının turuncu rengi dengelediği sonucuna ulaştım. Yorum kısmında görüşlerinizi paylaşabilirsiniz ;)
©Cenk Tamay
Bu yazı, aşırı örnek fotoğrafa sahip olmayacak çünkü ana maddeleri açıklayan örnek kareleri verdikten sonra kendimi tekrarlamaya başlayacağım. Kapanışı Türkay’dan güzel bir kare ile yapalım :) Kompozisyonun neredeyse yarısını kaplayan, keskin bayan lekesi ilgi alanı olduğu için doğal olarak ön planda ama karenin solunda yer alan sınırlı keskinliğe sahip insan lekeleri sayesinde genel bir denge söz konusu.
©Türkay Yılmaz
Kompozisyon serimizin gelecek konusu Ritm ve Şemalar.
verdiğiniz bilgiler cok aydınlatıcı cok teşekkürler
dediğiniz gibi tecrübe ile gelecek fotoğraflarımıza denge teşekkürler zevkle okudum fotolarla anlaşılır olmuş :)
Tüm kainat bir denge üzerine kurulmuştur.Bu yazı ile verilen örneklerle, Fotoğrafta DENGE öğesi, ancak bu kadar güzel ifade edilebilirdi.Bu mükemmel siteyi kuran, ve bizlerle paylaşan tüm emeği geçenlere teşekkür ederim.Başarılarınızn devamını dilerim.
Yalçın fotoğraflarımı, kompozisyon konuları için örnek gösterip üzerine kafa patlatmak çok güzel bir jest teşekkür ederim.
dilim döndüğünce ben de bir iki ekleme yapayım istiyorum.
1. Fotoğrafta alttan crop önermişsin. Doğrudur orada dengeyi biraz kaçırdım. Ama sağanakta, yağmurdan makineyi korur ve imgelerin birbirlerine göre konumlarını gözetirken ıskaladığım bir yön oldu bu. O fotoğrafta ufuk çizgisini ilk modele göre konumlandırırken alt açı seçmiş olmak, yani çömelmiş olmam da hareketimi engelledi:)
2. fotoğrafta ise durum biraz daha farklı. Bence amca biraz daha sağ alt köşede ve bank tamamen kadrajda olabilmeliydi. O kadrajı kurduğumda saat kulesinin sağ üstten kadrajdaki sadeliğe müdahalesiyle karşılaştım. Çekim açımı da fazla kımıldatamıyordum. (1 metrelik beton bir çiçek tarhına tırmanmıştım açıkçası). Yani dengesi daha iyi oturabilecek bir fotoğraf söz konusu yine.
3. Fotoğrafta hem kıyının hem de pier silüetinin model ve flu alandaki kişi arasındaki dengeyi kuvvetlendirdiğini düşünüyorum. Tabi burada imge sayısının az olması dengeyi olumlu etkiledi.
4. Cenk in fotoğrafında, balıkçının yönü ve köprü uzamını dengeleyen unsurun oltanın geriye doğru bir oval çizerek kadraj imgelerini toparlayan bir hareket yapması olduğunu düşünüyorum naçizane. (fibonacchi dizgesine nerdeyse oturabilecek bir dönüş yapmış olta cidden)
5. Türkay’ın ustaca sadeleştirdiği kadraj için söylenebilecek hiçbirşey yok. Gerçekten de çok sağlam, dengeli bir yerleşimle konusunu kendine has bir şekilde yansıtmış…
Velhasıl, fotoğraflarım üzerine bu kadar ayrıntılı vakit geçirdiğin için yeniden teşekkür ederim.
Merhaba Okan bey, acaba fotoğraflarda siyah-beyaz düzenlemesini nasıl ve hangi programla yaptınız? Her fotoğraf için epey uğraşmış olmalısınız. Biraz bilgi verirseniz sevinirim. Elinize sağlık.
siyah beyaz plug inleri kullanıyorum. silver efex veya bw styler ama bu fotoğrafları plug insiz nasıl düzenlerim diye sorarsanız.
İlk fotoğraf eksik pozlama, yüksek kontrast, kırmızı filtre, burn ve curves.
İkinci fotoğraf yüksek kontrast, overlay layerla high pass (çizgilerin vurgusu için)
üçüncü fotoğrafta sb çevrimi üzerine sadece curves..
her zamanki gibi harika bir yazı.kutlarım.devamını bekliyoruz
Selamlar,
Konunun teknik bir konu olduğunu bilip, dengenin fotoğrafın temelinde önemli bir unsur olduğunu kabullenmek lazım. Ancak fikir alışverişinde bulunursak veya fotoğraflardan gidersek;
1. Denge unsuru zaten tabloda çizili duruyor. Ancak 3. fotoğraftada göreceğimiz 2. plandaki model olmasa anlatımda olabildiğine güçsüz olacak. Leke dengesi oldukça güzel. Ama kesme fikrine kesinlikle katılmıyorum. Çünkü öndeki modelin gölgesinin kadrajda yeri oldukça güzel. daha altta olması fotoğrafı sadece birazcık dara sokar.
2. Fotoğraf için.. Okan, 1m yükseklikten sol tarafa zıplaman gerekebilirdi istediğin kadrajı kurabilmen için. Ancak zaten oldukça keyifli bir fotoğraf.. Denge konusunda da herhangi bir sıkıntısı yok. Aslında bank bence bu kadar bile olmayabilirdi…
3. İlk fotoğraf ile aynı düşüncedeyim. Arkadaki model olmasa fotoğraf olmaktan uzaklaşabilir.
4. Cenk’in fotoğrafında, dengeden önce kadrajın bir nebze sola doğru kayması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü sağdaki boş alan fazlaymış gibi geldi bana. biraz daha sağ arkadan bir kadraj oluşturulmalıydı. Böylece köprü üzerinde yürüyenler üst üste binmekten bi parça kurtulabilirdi. Leke dağılımı daha rahatlayabilirdi. Ayırca Yalçın’ın fikrine katılmıyorum. Dengeyi hissedebilmek için 15 dakika bakmak yerine ilk bakışta gözümüze değmesi lazım.
5. Türkay’ın fotoğrafı ile ilgili söylenecek pek fazla bişey yok zaten..
Tabi yazdıklarım kişisel fikirlerim.
ilk sorunun cevabı 6..:)
:P
Denge ile ilgili güzel bir fotoğrafta burada var…
http://www.flickr.com/photos/stephaniedhubert/4346139776/
bu açıklamaları yazan arkadaşıma sonsuz teşekkürler. her makale okuyuşumda fotografa olan ilgim ve bilgim inanılmaz artıyor.site niz artık benim için günlük gazete gibi oldu. sabah akşam okuyorum.daha çok makale lütfen