Bu yazımızla aşağıdaki soruların cevaplarını öğrenmiş olacaksınız.

• Makinenizin sahip olduğu ileri çekim modları (P, A/AV, S/TV, M) ne zaman ve nasıl kullanılır?
• M modunda pozu nasıl ayarlayabilirim?
• Hazır reçeteler: Hangi koşullarda hangi modu kullanmalı?

İleri Çekim Modları

Doğru pozlama yazımızda detaylı anlattığımız gibi fotoğraf makinenizin pozlama sistemi sahneye bakarak en uygun pozlama değerini sizin için belirler. Fotoğraf makinesinin belirlediği poz değeri sabittir ama bu sabit poz değeri, ISO, enstantane ve diyafram üçlüsünün değişik kombinasyonları ile kullanılabilir. Mesela aşağıdaki farklı ayarlar sonucunda hep aynı poz değeri (EV) elde edilir:

• ISO100, 1/125, f:5.6
• ISO400, 1/500, f:5.6
• ISO400, 1/125, f:11
• ISO200, 1/500, f:4

Aynı sahneyi doğru pozlanmış olarak farklı ayalarda çekebiliyor olmak , çektiğimiz konuya ve elde etmek istediğimiz etkiye göre ISO, diyafram ve enstantane değerlerinden sadece birini veya birden fazlasını sizin değiştirebileceğiniz farklı çekim modlarını kullanabilmenize izin verir. Arka planı nasıl öldürürüm? yazımızda bu kullanım çeşitlerinden birine örnek olarak diyaframın kontrolünü ele aldığımız A modunu kullandığımızı görmüştük. Peki diğer seçeneklerimiz nedir?

Mod Tekeri

• AUTO: Otomatik pozlama modudur. Pozlama dışında AF ve ölçüm tipi gibi başka konularda da tüm ayarları makinenin yaptığı,  sizin sadece deklanşöre basıp fotoğraf çektiğiniz tam otomatik mod.
• P: Otomatik pozlama modudur. Pozlamada ISO değerini sizin değiştirdiğiniz, diğer değişkenlerin kontrolünün makinede olduğu program modu. AUTO moduna göre avantajı pozlama dışındaki birçok ayarı da yapabilmenizdir.
• A/AV: Otomatik pozlama modudur. ISO ve diyafram (F derğeri) değerini yani diyaframı sizin değiştirdiğiniz, doğru pozlama için makinenin enstantane değerine karar verdiği moddur. Alan derinliğini kontrol etmek istediğiniz zaman kullanmanız gereken moddur.
• S/TV: Otomatik pozlama modudur. ISO ve enstantaneyi sizin değiştirdiğiniz, doğru pozlama için makinenin diyafram değerine karar verdiği moddur. Hareketi dondurmak veya harekette devamlılık hissini vermek istediğinizde, yani çekim süresini kontrol etmek istediğiniz zaman kullanmanız gereken moddur.
• M: Manuel pozlama modudur. ISO, diyafram ve enstantaneyi siz seçerseniz, makine pozlama konusuna karışmaz. Manuel flaş kullanımı gibi pozlamada kontrolü ele almak istediğiniz zaman kullanmanız gereken moddur.

P modunun avantajı sadece ISO değerinin kontrolünü ele alabilmek değildir. AUTO modunda pozlamanın yanı sıra pek çok konuda makineniz size ayar yapma imkanı sağlamaz. Mesela Canon EOS 5D’de AUTO modunda yapamazken P modunda yapabildiğiniz ayarlardan bazıları şunlardır: AF tipi seçimi, AF noktası seçimi, tekli/sıralı çekim tipi, ISO seçimi, ölçüm tipi seçimi, poz telafisi seçimi, AEB, poz kilidi, alan derinliği önizleme, RAW ve RAW+JPEG çekebilme, beyaz ayarı seçebilme, renk sıcaklığı ve renk uzayı seçebilme.

AUTO, P, A, S, M modlarında değişkenlerin kim tarafından değiştirildiği tablosu.

Soru: Makineyi bu modlara getirdim ama değerleri nasıl değiştireceğim?
Cevap: ISO için ayrı bir düğme ya da menüde kendine ait bir bölüm mevcuttur ve değerini oradan değiştirirsiniz. Enstantane ve diyafram değerini değiştirmek içinse deklanşör düğmesinin önünde bulunan teker kullanılır. A/AV modunda diyaframı, S/TV ve M modunda enstantaneyi değiştirmek için bu ön teker kullanılır. Peki M modunda diyaframı nasıl değiştireceğiz? Kimi makineler bahsettiğimiz tek tekere sahipken, kimileri gövdenin arkasında ikinci bir tekere daha sahiptirler. İkinci teker M modunda diyaframı değiştirmek için kullanılır. Eğer sadece tek tekere sahip bir DSLR gövdeniz varsa o zaman genel kullanım, poz telafisi düğmesine (gövdenin arka üst bölümünde üzerinde +/- yazan düğme) basarak ön tekeri çevirmektir.

Teker ve düğme kombinasyonu ile ileri çekim modlarının kullanımı.

M modunda pozu nasıl ayarlayabilirim?

İster M modunda olsun, isterse diğer modlarda olsun, poz durumunu takip edebilmeniz için optik bakaçta -2, 0, +2 (veya benzeri) şekilde poz göstergesi mevcuttur. Makinenin poz ölçümüne göre doğru değer sıfır değeridir. Eğer bu göstergede eksi değer görüyorsanız ışık az demektir ki bu durumda toplam poz değerini  arttıracak şekilde diyafram, enstantane ve ISO değerlerinde değişiklik yapmanız gereklidir. Eğer + değerdeyse, ışık fazladır ve doğru pozlama için toplam poz değerini  azaltacak şekilde diyafram, enstantane ve ISO değerlerinde değişiklik yapmanız gereklidir. Makinenizin poz ölçüm sistemi de zaman zaman yanılabilir o yüzden histogramdan kontrol ederek doğru değeri bulmanız en doğru yöntem olacaktır.

Poz Göstergesi

Akan su kaynaklarını pürüzsüz çekmek için…

1. Makinenin izin verdiği en düşük ISO değerini seçiyoruz.
2. Mod tekerini S/TV konumuna getiriyoruz.
3. Akan suyun pürüzsüz görüneceği kadar uzun enstantane değeri seçip fotoğrafı çekiyoruz.

Notlar:

• Uzun pozlama yaptığımızdan makineyi sabit tutabilmek için tripod kullanmak gerekecektir.
• Eğer ortam ışığı çok fazlaysa makine olabilidiğince en yüksek f değerini kullanacaktır ama buna rağmen yeterince uzun pozlama süresi elde edemiyorsanız ND filtre kullamanız gereklidir.

Ekipman: Nikon D80, Sigma 10-20, EXIF: ISO100, 13mm, f/25, 1.3 saniye Fotoğraf: ©Koray Gökhan

Spor çekerken hareketi dondurmak için…

1. Mod tekerini S/TV konumuna getiriyoruz.
2. Hareketi dondurabileceğimiz kadar hızlı bir enstantane değeri seçip fotoğrafı çekiyoruz.
3. Eğer kullanmak istediğimiz enstantane değerinde fotoğraf karanlık çıkıyorsa ISO değerini yükseltiyoruz.
4. Eğer sabit ışık koşullarında ve hep aynı açıdan çekiyorsak enstantane ve diyafram değerlerimizi aklımızda tutup, makinemizi M moduna alıp aynı değerleri de kullanabiliriz. Bu şekilde makinenin her seferinde yeniden pozlama yapmasına gerek kalmaz.

Mod: M Ekipman: Canon EOS 40D EXIF: 1/400, f/4, ISO1600, 70mm Fotoğraf: ©DarkYES

Konuyu arka plandan ayırmak için…

Daha fazla detay için Arka planı nasıl öldürürüm? isimli yazımızı okuyabilirsiniz.

1. Mod tekerini A/AV konumuna getiriyoruz.
2. İstediğimiz alan derinliğini sağlayacak kadar küçük f değerini seçip çekimi yapıyoruz.
3. Eğer alan derinliği yeterli gelmediyse odak uzaklığını arttırma yolunu uyguluyoruz yani kullandığımız mm değerini arttırıyoruz (zum yapıyoruz).

Mod: AV Ekipman: Canon EOS 5D, Tair 11-A 135 mm f/2.8 EXIF: ISO 100, 1/160, f/2.8 Fotoğraf: ©Okan Akan

Manzara fotoğraflarken daha geniş alanı net olarak çekebilmek için…

1. Makinenin izin verdiği en düşük ISO değerini seçiyoruz.
2. Mod tekerini A/AV konumuna getiriyoruz.
3. Alan derinliğini arttırabilmek için büyük f değeri seçip fotoğrafımızı çekiyoruz.

Notlar:

• Düşük ISO ve büyük f değeri yani kısık diyafram kullandığımız için uzun pozlama yapmak gerekebilir. Makineyi sabit tutabilmek için tripod kullanmak gerekecektir. Tripod kullanmamak için ISO değerini arttırabilirsiniz ama bu da özellikle gökyüzünde ve gölge tonlarında rahatsız edici gürültülerin oluşmasına neden olabilir. Manzara çekmeyi seviyorsanız ucuz da olsa bir tripod edinin.
• Alan derinliğini arttırmak için olabildiğince büyük f değeri kullanmak isteyebilirsiniz ama en iyi optik kalite için f/11′i pek aşmamaya özen göstermek gerekir çünkü belli f değerlerinden sonra diyafram çapının çok küçülmesinden kaynaklanan netlik kayıpları görülmeye başlar.

Mod: M (AV'de poz ölçümünü yapıp M'de bu değerleri sabitledim) Ekipman: Canon EOS 5D, Sigma 24-70/2.8 EXIF: ISO 200, 1/320, 32mm, f/8 (0.6+0.9 ND Grad Filtre)

Harici flaşlı çekim yapabilmek için…

1. Makinenin izin verdiği en düşük ISO değerini seçiyoruz.
2. Mod tekerini M konumuna getiriyoruz.
3. Enstantane değerini flaşlarımızın ve fotoğraf makinenizin desteklediği senkron değerini aşmayacak şekilde ayarlayın. Eğer bu değerin ne olduğu konusunda fikriniz yoksa fotoğraf makinenizin kullanma kılavuzuna bakın. Zor geliyorsa 1/125 olarak kullanın :)
4. Konuyu dikkate almadan sahnenin istediğiniz şekilde pozlanmasına izin verecek şekilde f değerini ayarlıyoruz. İstediğiniz etkiyi bulana kadar test çekimleri yapabilirsiniz.
5. Arka plan için pozlamanızı yaptıktan sonra flaşınızı ya da flaşlarınızı orta güç değerine getirerek test çekimi yapın. Eğer ışık fazla geldiyse flaşların güçlerini azaltın, az geldiyse flaşların güçlerini arttırın. Flaşlarınızda güç ayarı yoksa ışık az geldiğinde flaşı konuya yaklaştırarak, ışık fazla geldiğinde ise konudan uzaklaştırarak test çekimini tekrarlayın. Poz için ekrana çok güvenmeyip, histogramdan kontrol edin. Fotoğrafı çekerken ham (Raw) olarak çekmek hatalarınızı bilgisayar başında gidermenizi kolaylaştıracaktır. Bu süreçte bir arkadaşınızdan yardım almanız yararınıza olacaktır yoksa flaşlar arasında gidip gelmekten bir süre sonra bunalabilirsiniz.
6. Uygun pozlama değerini bulduktan sonra aynı ayarda çekimlerinizi yapabilirsiniz.

Notlar:

• Eğer TTL destekleyen flaş kullanacaksanız tüm ayalarları makineniz gene otomatik olarak yapabilir. Burada anlattığımız yöntem flaşlarınızı manuel olarak kullanmak içindir.
• Bu çeşit bir sistem için çok yüksek miktarlarda harcama yapmanıza gerek yok. Aşağıdaki örnek karede kullanılan iki flaş ve kablosuz verici/alıcı seti ile toplam maliyeti 200TL civarındadır. Bu konuda yazılarımız gelecek.
• Bu kadar çok test çekimi yapmadan çekemez miyiz diye düşünüyorsanız, flaşölçer almayı düşünmelisiniz ;)
• Bir süre sonra tecrübe edinip ayarları çok daha hızlı yapabilir hale gelirsiniz ama flaş tabanlı çalışmayı düşünüyorsanız flaşölçer ile baya zaman kazanacağıınızı rahatlıkla söyleyebiliriz.

Canon EOS 5D + Sigma 24-70/2.8, ISO250, 1/160, 26mm, f:8, Sunpak 433 + Sunpak 422 + Cactus v2s tetikleyiciler

MF lens kullanıyorsak

Eğer adaptör kullanarak MF lens kullanıyorsak, makinemizin S/TV modunu kullanamayacağız çünkü bu modda makinenin diyafram değerini değiştirebilmesi gerekirken, kullandığımız lensle bu mümkün olmayacak. Bu durumda makineler genelde M modunun kullanımına izin verirler. Kimi makinelerse (Canon mesela) A/AV modunda da sorunsuz ölçüm yapabilmektedir ki bu durumda genel kullanım için A/AV modunu kullanmak en pratiği olacaktır.

Mod:AV Ekipman: Canon EOS 5D, Tair 11-A 135mm EXIF: f/2.8, ISO 800 Fotoğraf: ©Okan Akan