Bu yazımızla aşağıdaki soruların cevaplarını öğrenmiş olacaksınız?

• Arka planı nasıl öldürürüm?
• Alan derinliği nedir?
• Sığ alan derinliği nedir?
• Konumu nasıl öne çıkarabilirim?

Fotoğraf argosunda sık olarak karşılaştığımız bu söylem çektiğim konuyu ne yapıp da arka plandan ayırırım anlamında kullanılıyor :) Her mesleğin, her hobinin kendine göre bir dili mevcut ki argo kelimesinin de dayanağı bu sonuçta. Gelelim bunu nasıl yapacağımıza.

f/16 yerine f/1.8 kullanarak arka planı daha çok öldürebilirsiniz.

Hazır reçete:

1. Fotoğraf makinenizi diyafram öncelikli moda getirin yani mod tekerleğinde A ya da AV konuma getirin.
   

   Fotoğraf makinemizi diyafram öncelikli moda getiriyoruz.

2. F değerini küçültebildiğiniz kadar küçültün. Örnek olarak, F8 değeri yerine F4 değerini kullanın. F değeri ne kadar küçük olursa arka planı o kadar çok öldürürsünüz.
   

   F değerini küçültebildiğiniz kadar küçültün.

3. Elinizde kit lens varsa, en tele konumunda yani lensin en çok zum (zoom) yapılmış halinde en küçük f değeri genelde f5.6 olacaktır. Eğer daha küçük f değeri kullanma imkanınız yoksa diğer yöntem olan mm değerini arttırma yolunu uygulayacağız yani 55mm yerine 200-300mm gibi daha büyük mm değerini kullanacağız. Elinizde daha uzağa zum yapabileceğiniz bir lens varsa makinenize onu takın ve olabildiğince yüksek mm değeri kullanarak tekrar deneyin.

Eğer balık tutmayı öğrenmek istiyorsanız yazının ikinci bölümünü de okumanızı tavsiye ederim ;)

Nasıl oluyor da oluyor?

Bu soruyu soran bir kişi büyük ihtimalle alan derinliği hakkında ya bilgi sahibi değildir ya da bilgi eksikliğine sahiptir. Alan derinliğinin ne olduğundan ve alan derinliğini etkileyen etmenlerden bahsedince zaten taşlar yerine oturacak ve ne yaparak arka planı öldürebileceğinizi kestirebileceksiniz. Bu yazı çekim tekniği üzerine hazır reçete yazısı olacak. Bilinmeyeceğini düşündüğümüz konularda yazıyı kesip bilgi vereceğiz ama çok da detaya girmeyeceğiz. Alan derinliği gibi başlı başına yazı olabilecek teknik konular için makele şeklinde yazımız gelecek.

Peace, ©Okan Akan

Look after beauty, ©Okan Akan

Alan derinliği nedir?

Bir fotoğrafın kabul edilebilir ölçüde net olan kısmına alan derinliği (İng. ‘Depth of Field’/DOF) denir. Alan derinliği, fotoğrafın netleme yapılan kısmında bulunur ve alan derinliğini değiştiren etmenlerin değiştirilmesi ile nesnenin önünde ve arkasında bulunan nesnelerin de alan derinliği içinde yer alması sağlanabilir. Alan derinliği, lensin odak uzaklığına, diyaframın açıklığına ve nesnenin uzaklığına bağlıdır. Manzara çekimi gibi konularda geniş alan derinliği tercih edilebilecekken, potre çekimi gibi modelin arka plandan ayrılmasını tercih edebileceğimiz çekimlerde sığ alan derinliğini tercih edebiliriz.

Stereo 365, ©Aydın Tokmak

Sığ alan derinliği nedir?

Sığ alan derinliği, İngilizce ‘Shallow Depth of Field’ kullanımının bire bir çevirisidir. Kötü müdür? Değil elbette. Sahnenin derinliğini düşündüğümüzde anlamlı olmakta ama kimileri için ilk okuyuşta kafalarında canlandırmakta zorlanacakları bir çeviri olduğunu düşünüyorum. Dar alan netliği dersem sanırım zihninizde canlanması daha kolay olacaktır. Elimizde bir bölümü net, diğer bölümleri ise net olmayan bir fotoğraf var. Eğer net olan bölüm darsa buna dar alan netliği ya da genel kullanım şekliyle ‘Sığ Alan Derinliği’ denir.

playin, ©Okan Akan

Dew Point 294, ©Aydın Tokmak

Konumu nasıl öne çıkarabilirim?

• Alan derinliği diyaframa bağlıdır. Diyaframı kısmak alan derinliğini arttırır. Daha açık diyafram kullanarak (f değerini küçülterek) konuyu arkaplandan ayırabilirsiniz. Ana yöntem budur, gerisini bu yöntem yetersiz kaldığı zaman uygulayabilirsiniz.

f/16'da alan derinliği geniştir ve bu sayede nesnenizin önünde ve arkasında daha fazla alan net çıkar.

f/1.8'de alan derinliği çok sığdır ve bu nedenle nesnenizin önünde ve arkasında oldukça az alan net çıkar. Bu alanın dışında kalan nesneler flu çıkacaktır. Yani f değerini küçültmek, konunuzu arka plandan ayırma konusunda daha etkili olacaktır.

• Alan derinliği konunun kameraya olan uzaklığına bağlıdır, bu uzaklık film düzleminden mükemmel olarak net olan düzleme olan uzaklıktır. Konuya yaklaşarak konuyu arkaplandan ayırabilirsiniz.
  

  Konuya yaklaşarak alan derinliğini daha sığ hale getirebilirsiniz. Sony A330+18-55 kit lens (SAL-1855), f:8, 55mm, ISO100

• Alan derinliği odak uzaklığına bağlıdır. Odak uzaklığı arttıkça alan derinliği de azalır, diyaframı sabit tutmak kaydıyla odak uzaklığını arttırarak konuyu arkaplandan ayırabilirsiniz.
  

  35mm'deki alan derinliği. Sony A330+18-55 kit lens (SAL-1855), f:5.6, 35mm, ISO100

  

  55mm'deki alan derinliği. Sony A330+18-55 kit lens (SAL-1855), f:5.6, 35mm, ISO100

• Alan derinliği lense dik olan düzlemdedir. Eğer konunun lense olan uzaklığını sahnedeki diğer nesnelere göre farklı hale getirirseniz alan derinliğini kullanarak konunuzu arkaplandan ayırabilirsiniz. Ama alan derinliğinin bir hat olacağını dikkate alırsanız burada konunuzun tamamının alan derinliğinin içinde kalmaması riski ortaya çıkar. Aşağıdaki örnek fotoğrafa bakarsanız ‘Fender’ yazısının hepsinin net olmadığını görürsünüz. Bunun nedeni alan derinliği
  

  Konunun bulunduğu sahnedeki nesnelerin lens uzaklığını değiştirerek konuyu daha ön plana çıkarabiliriz. Sony A330+18-55 kit lens (SAL-1855), f:5.6, 35mm, ISO100

Sığ alan derinliği için ille de açık diyafram kullanmak gerekmediğini görmüş olduk. f:2.8 ve 1.8 gibi diyafram değerleri sağlayan lensler, genelde pahalı olduklarından bütçenizi zorlayacaktır. Ama yukarıda gösterdiğimiz gibi, özellikle de yakın çekimler için elinizdeki kit lens ile de sığ alan derinliği yaratabilirsiniz. Porte çekimlerinde ise arka planı öldürmek için kit lensinizin yanına bir an önce bir adet 50mm f/1.8 lens almanızı şiddetle öneriyoruz.