Gece Çekimi

Çoğu fotoğraf makinesi kullanıcısı için fotoğraf çekimi gün ışığının olduğu zamanlarda yapılır, güneşin batmasıyla da fotoğraf makinesi çantaya girer ve bir sonraki gün doğumunu bekler. Fotoğraf çekimi için mutlaka bol ışık mı gereklidir? Hayır, her türlü ışık ortamında fotoğraf çekilir, sadece çekim süresi değişiklik gösterecektir.

Atlı Karınca, ©2011 Yalçın Aydın

EXIF: M, f/6.3, 1/30, ISO1600 Ekipman:Canon ESO 5D Mark II, Sigma 20mm f/1.8 EX DG

©Temmuz 2011. Bu yazının her türlü kullanımı izne tabidir. Tamamen veya kısmen, kaynak gösterilerek dahi kopyalanamaz.

Bu yazıyı uzun zaman önce planlamıştım ama bu hafta verdiğim Temel Fotoğrafçılık Eğitimi’nde öğrencimin nerede zorlandığını, nerede daha rahat olduğunu görünce taşlar yerine oturdu diyebilirim. Öncelikle şunu belirteyim, her türlü ışık ortamında fotoğraf çekme imkanımız var, önemli olan o anda elimizdeki ekipmanı ne şekilde kullanabileceğimizi bilmek.

Elimizeki ekipmandan kastımız ne?

  • Fotoğraf makinemiz yüksek ISO’da bizi ne kadar tatmin ediyor?
  • Lensimizin diyaframı ne kadar açılabiliyor yani f değeri ne kadar küçük?
  • Tripodumuz var mı?
  • Flaşımız var mı?

Işık azaldıkça fotoğraflarımızın çekim süresi yani enstantane azalır (bkz.Enstantane nedir, fotoğrafı nasıl etkiler?). Enstantanenin uzaması fotoğrafların flu çıkmasını beraberinde getirir (bkz.Fotoğraflarım neden flu çıkıyor?).

Flu fotoğrafın önüne geçebilmek için net fotoğraf çekebilmek için ne kadar enstantaneye ihtiyacımızın olduğunu bilmeliyiz. 50mm lensle ben 1/60 saniyenin altında net çekemezken, siz 1/10 saniyede çekebilirsiniz, bu kişiden kişiye değişir, deneyip öğrenmek lazım. Titreşim engelleme sistemleri (IS, VR, SR, OS, VC vs.) sayesinde normalde kullandığımızdan daha uzun enstantane sürelerini de kullanabiliriz. Bu değeri azami enstantane süresi diyelim.

Normal kullanım

Tam otomatik, P  ve Av/A modlarını kullanırken ışık durumuna göre enstantane değerine fotoğraf makinemizin karar verdiğini öğrenmiştik (bkz.Fotoğraf makinenize hükmedin: İleri Çekim Modları (P, A, S, M)) yani fotoğraf makinemiz azami enstantane süresinden daha uzun enstantane süreleri kullanmaya karar verebilir. Bu nedenle fotoğrafı çekmeden önce enstantane değerini sürekli olarak kontrol etmekte yarar var.

Işık yeterli değilse Av/A modunda kullanarak diyaframı açabildiğimiz kadar açalım yani en küçük f değerini seçelim (bkz.Diyafram nedir, fotoğrafı nasıl etkiler?). Kit lens kullanıyorsanız bu f/3.5 ile f/5.6 arasında bir değer olacaktır. ISO 100 gibi düşük bir ISO değerinde enstantanenin fazla uzun gelmesi sonucu fotoğrafların flu çıkması kaçınılmaz olacaktır (bkz.ISO nedir, fotoğrafı nasıl etkiler?). Burada yapabileceğimiz tek şey ISO değerini yükseltmek olacaktır çünkü bir şekilde ışık miktarını arttırarak daha hızlı enstantane kullanabilir hale gelmeliyiz (bkz.Pozlamamı nasıl ayarlayabilirim?).

Diyelim ISO’yu tatmin edici kalitede fotoğraf sağlayan azami ISO değeriniz olan ISO 1600′a yükselttiniz ama enstantane hala rahat rahat fotoğraf çekebileceğiniz kadar hızlı değil. Bu durumda ya flaş kullanacağız, ya da tripod.

Tripod kullanımı

Benim tavsiyem flaş yerine tripod kullanmanız olacak. Tripod büyük ve ağır olur diye çoğu kişi taşımayı istemez. Haksız da değiller çünkü kaliteli bir şey alırsanız gerçekten büyük ve ağır oluyorlar, hafif olsun karbon fiber almak istediğimizde de yüksek fiyatlar bizi durdurmaya yetiyor.

Çok ağır ekipmanınız olmadıkça küçük boyutlu tripodlar da işimizi görebiliyor. Burada masaüstü tripoddan bahsediyorum. Özellikle kompakt kullanıcıları ve kit lens kullanan D5100, 550D gibi hafif diyebileceğimiz fotoğraf makineleri bu tarz tripodlarlarla rahatlıkla kullanılabilir. Yüksek olmayan tripod nedeniyle kimi kadraj kısıtlamaları yaşanabilir ama idare edeceğiz artık:)

Masaüstü tripodun yanı sıra Gorillapod kullanabilirsiniz. Orijinali sağlam olsa gerek, benim ebay’den aldığım eskisi kadar sağlam duramıyor ama bir yere bağlamadığım sürece gözüm arkada kalmıyor diyebilirim.

İpucu: Tripod kullanırken titreşim engelleme sistemini kapatmanız gekebilir. Kimi güncel lensler bunu farkederek sistemi kapatabilmektedir, onlarda ekstra bir şey yapmak gerekmez. En iyi bilgi için lensin kullanma kılavuzuna bakınız.

Gece çekilmiş her etkileyici manzara çekiminde tripod kullanıldığını göreceksiniz çünkü bu çekimlerde kullanılan enstantane süreleri kimi zaman uzun saniyeler, kimi zaman da dakikalar olmakta.

Flaş kullanımı

İstediğiniz çekim modunda flaşı açarak kullanabilirsiniz. Flaş ışığının ortam ışığını bastırabileceğini unutmamalıyız ki zaten bu nedenle ben son tercih olarak kullanılmasından yanayım. Av/A modunda kullandığınızda fotoğraf makineniz ortam ışığını bastırmamak için hala yavaş enstantane kullanmayı tercih edebilir, bu durumda Tv/S modunu kullanmayı deneyebilirsiniz.

Flaş ışığı güçlü veya zayıf gelirse flaş poz telafisi ile ışık gücüne müdahale edebilirsiniz. Çoğu fotoğraf makinesinde bunun için bir menü bulunur.

Netleyemiyorum!

Işığın az olduğu durumlarda netleme sorunları yaşanması normaldir. Kompakt makineler etkin netleme sistemine sahip olduklarından genelde şikayet etmeden netlemesini yapar. Sırasıyla şunları deneyebilirsiniz:

  • Merkez AF noktası her zaman için en hassas AF noktasıdır, onu kullanın.
  • MF kullanın, fotoğraf makinenizin canlı önizleme özelliği varsa onu açın ve zoom yapın.
  • Işıksızlıktan nereye netleyeceğinizi göremiyorsanız el fenerini netleyeceğiniz yere tutabilirsiniz yani gece çekimleri yapıyorsanız yanınızda el feneri bulundurmanız işe yarayabilir:)
  • Geniş açı ile manzara çekiyorsanız, MF kullanarak netleme bileziğini sonsuza ayarlamak da pratik bir çözüm olacaktır. Tripod kullanıyorsak büyük f değeri ile geniş alan derinliği elde etmeyi de deneyebiliriz.

Netleme konusunda bilgi eksiğiniz varsa şuraya bakabilirsiniz: Doğru odaklama teknikleri

Pozlama

Soru: Pozlamayı nasıl ayarlayacağız?
Cevap: Öncelikle ISO değerini en düşük değer olarak ayarlayın. Kullanacağımız enstantane 30 saniyeyi geçmediği sürece istediğiniz çekim modunu kullanabilirsiniz. Benim tercihim hem enstantaneyi, hem de diyaframı istediğim gibi ayarlayabildiğim M modunu kullanmak. İstediğiniz alan derinliğini verecek f değerini seçtikten sonra enstantane değerini poz göstergesine bakarak ayarlayabilirsiniz.

İpucu: Azami kalite için anında çekim yapmak yerine 2s/10s gibi gecikmeli zamanlayıcı kullanabilirsiniz.

Soru: Diyaframı f/16 yaptım, enstantane 30 saniyeden uzun oluyor, kesin değerini nasıl hesaplayacağız?
Cevap: ISO değerini ISO 3200 gibi yüksek bir değere çıkarın ve yeterli gelen enstantane süresini not alın. ISO 100′den ISO 3200′ye 5 durak ışık artışı olduğu için not aldığınız değerden 5 durak daha uzun bir enstantane süresi kullanmalısınız demektir. ISO arttırımına benzer mantıklı diyaframı da açabilirsiniz ya da gerektiğince ikisini birden değiştirebilirsiniz.

Soru: Enstantaneyi 30 saniyeden uzun nasıl ayarlayacağım?
Cevap: Bulb modunu kullanacaksınız.  Bunu enstantaneyi anlattığımız yazıda anlatmıştık. Şöyle demişiz:

Bulb: (Türkçe karşığı sınırsızdır; Kısaltması: B): Enstantane değerinin makinenin izin verdiği en yavaş enstantaneden daha da yavaş olmasını istediğiniz durumlarda makinanın B modunu devreye sokarak istediğiniz kadar uzun pozlama yapabilirsiniz. Kimi modellerin mod tekerinde ‘Bulb’ için ayrı bir konum bulurken çoğu DSLR modelinde enstantaneyi 30 veya 60 saniyeden bir kademe daha yukarı aldığınızda karşınıza çıkar. Bu şekilde çekim yaparken uzaktan kumanda veya deklanşör kablosu kullanılması yararlı olacaktır çünkü doğrudan deklanşör düğmesini kullanmak makinede titreşime neden olacaktır.

Diyelim hesaplamanız sonucunda 4 saniye kullanmanız gerektiğini öğrendiniz. Bu durumda deklanşöre basıp 4 dakika boyunca beklemeliyiz yani olacak iş değiş:) Uzaktan kumanda veya deklanşör kablosu bu tarz çekimler için olmazsa olmaz, manzara çekimi ana ilgi alanınızsa bir tane mutlaka edinin.

İpucu: Dakikalar süren pozlamalar için tam doğru pozlama elde etmek için kendinizi zorlamayın, süre uzayınca küçük süre farklılıklarının etkisi de azalacaktır.

Diğer ipuçları

Ana konu başlıklarına dahil edemediğim ipuçlarını da burada verelim:

  • Işık yansımalarını asgaride tutmak için lensinizin güneşliğini kullanın.
  • Çok uzun pozlama süreleri için mevcut en kısık diyafram da yetersiz kalabilir, bu durumda çeşitli ışık geçirgenliğine sahip ND filtelerini kullanabilirsiniz.
  • Uzun pozlama yaparken fotoğraf makinenizde yer alan uzun pozlama gürültü giderme özelliğini mutlaka açın, onu burada açıklamıştık.
  • Histogramı kullanın. İçgüdüsel olarak karanlıkta histogramın sola dayanmasını doğal buluyoruz ama aslında fotoğraflarımız az pozlanmış çıkıyor. Simsiyah çıkmamış bölümleri basit bir şekilde siyah hale getirebiliriz ama siyah çıkmış yerleri açmak istediğimizde kalite hemen düşecektir. Burada tavsiyem fazla pozlama uygulamanız.
  • Sahnede hem karanlık, hem de parlak ışık kaynakları bir arada bulunuyorsa bir tane karanlık alanlara göre pozlanmış, bir tane de parlak ışık kaynaklarına göre pozlanmış fotoğraf çekebilirsiniz. Daha sonra fotoğraf işlemesi yazılımı ile bu iki fotoğrafın istediğimiz bölümlerini maskeleme ile kullanabiliriz. Bunu Bracketing/basamaklama gibi düşünebilirsiniz.

“Gece Çekimi” ile ilgili okuyucu mesajları

  1. hakan

    teşekkürler yine çok güzel bir konu olmuş henüz tam okumadım ama akuduğum kısmı bile çok şey öğretti okumaya devam .:) bu bilgileri bizlerden esirgemediğiniz için teşekkürler….:)

  2. Ek olarak raw çekim yapılmasınıda tavsiye ederim

  3. Gerçekten çok güzel bir yazı. Tebrikler.

  4. Süper olmuş! Elinize sağlık…

  5. serpil

    yazınız sayesinde gece çekimi yapmayı öğrendim.. emeğinize sağlık..

    kendi adıma çok tşk ediyorum..

  6. serpil

    bu yazı dan öğrendiklerim sayesinde çektiğim bir resmi eklemek istiyorum.. acaba mümkünmü?

  7. Olcay

    Emeginize saglik. Sayenizde fotografciligi ogreniyoruz.

  8. alahan1963

    Abartı değil, iltifat hiç değil. Gerçekten “sayenizde” fotoğrafçılığı seviyor ve öğreniyoruz..Teşekkür ederim..

    Not: Yanlış anlamaz iseniz bu ve bundan sonraki tüm yazılarınızda; enstantanenin azaltılması, f değerinin çoğaltılması gibi tanımlamaların yanına parantez içinde ( f’in sayısal değerinin azalması/çoğalması vb.) gibi bir ek bilgi koyabilirseniz, ters işleyen bu durumun, benim gibi acemi kullanıcılar açısından kafa karışıklığı yaratmasının önüne geçmiş olursunuz.F ‘in azaltılması denince, sayısal değerinin azaltılmasından mı yoksa diyaframın kısılmak suretiyle azaltılmasından mı bahsediliyor, hep karıştırıyorum:-))

    Saygılarımla..

  9. Anonim

    emeğinize sağlık sayenizde öğreniyouz bildmediklerimizi ve fotoğraf.ılığı tşk iyi çalışmalar…

  10. Ercan

    Hocam merhaba ben fotoğrafçılığı çok seviyorum ama malesef Bursa’çok araştırmama nazaran ders alabileceğim yer bulamadım.
    Bulduğum bir iki yer oldu onların da saatleri uymuyor Öğretilerinizi ilk defa okudum ama ben çok acemiyim
    bir makina edindim ama çektiğim mot otomatiğin üzerine çıkmadı :)bana bu konuda yardımcı olurmusunuz
    setim Canon 5D Marck 2 24 / 105 Lens 580 ex ıı tepe flaş ben dijital ortamda öğrenciniz olabilirim …
    TEŞEKKÜRLER

    • Merhaba,
      Acemi biri için üst düzey ekipmanlar almışsınız :) Bence bir günlüğüne haftasonu İstanbul’a gelin biz size ders verelim. Uzaktan bu iş temel düzeyde olmaz. Ancak biraz yol kat ettikten sonra mümkün.

  11. Ramazan YAVUZ

    Selamlar..
    Siteniz çok güzel ve güzel bilgiler veriyor. Benim sorum şu?
    fotoğraf mikanısnda BULB ayarı yoksa kendimize göre enstantane ayarını nasıl yapacağız?

    Mesela Yıldız pozlamayı nasıl yapabiliriz?
    Yıldız pozlama için en az 45 dakika veya 2,5 saat pozlama yapılması gerektiği söyleniyor. BULB yoksa bunu nasıl yapacağız? bilgi verirseniz sevinirim.

  12. mustafa levent

    2buçuk saat pozlama nasıl olacakki? Bukadar uzun zamanda çekilmekte olan yıldızlar yer değirtirir hatta bazısı gözden kaybolur… Ben bişey anlamadım

  13. sibel

    selam.. benim canon 550d makinem var.. 18-55 kit lens le gece çekimlerim çok hoş olmuyor.
    ben manzara fotoğrafları, gece çekimleri (gece portre ve ışıklı deniz kenarı) yapmak istiyorum. aynı zamanda da yakın çiçek ve böcek resimleri çekmek istiyorum.. yakın çiçek ve böcek resimleri için macro lens almam gerektiğini biliyorum. Ama ben ondan önce daha iyi bir zoom lens alıp hem gece çekimlerinde hemde manzara çekimlerinde işimi görebilecek bir lens istiyorum.. bu arada zoom özelliği şimdiki kit lensime göre daha iyi olacağından macro alıncaya kadar beni idare edebilecek bir şey olsun istiyorum.. Lütfen bana yardımcı olun.. canon EF-S 18-200 mm f/3,5-5,6 is iyi sanırım ama benim makineme uyumlu değil galiba filtre çapına baktım 58 mm benimki lensin ise 67 mm :(

    • alahan1963

      Sayın Sibel,

      Ben canon sahibi değilim ancak o sizin bahsettiğiniz çap olayı lenslere ait bir ölçüdür.Yani nikonda da canonda da her lensin farklı bir çapı olmaktadır, mesela 52 mm, 58 mm, vs.gibi..Bunun makineye uyum ile bir alakası bulunmamaktadır.Yani 67 mm.lik bir lens de 52 mm.lik bir lens de makinenize uyacaktır.
      Ancak makineye takılabilmekle birlikte, bazı firmaların lensleri bazı makinelerle %100 uyum sağlayamamakta ve tam kapasite ile kullanılamamaktadır.Mesela nikonlarda eğer lensin önünde AF-S yazmıyor ise, gövdesinde AF motoru olmayan bir makineye takıldığında otomatik netleme yapılamıyor..Gibi..Yani lensin makineye takılmasında bir problem yok ancak tam kapasite ile kulllanılıp kullanılamamasında fark oluşuyor..
      Umarım yardımcı olmuştur bu bilgiler..

  14. koray göksu

    Soru: Diyaframı f/16 yaptım, enstantane 30 saniyeden uzun oluyor, kesin değerini nasıl hesaplayacağız?
    Cevap: ISO değerini ISO 3200 gibi yüksek bir değere çıkarın ve yeterli gelen enstantane süresini not alın. ISO 100′den ISO 3200′ye 5 durak ışık artışı olduğu için not aldığınız değerden 5 durak daha uzun bir enstantane süresi kullanmalısınız demektir. ISO arttırımına benzer mantıklı diyaframı da açabilirsiniz ya da gerektiğince ikisini birden değiştirebilirsiniz.

    yukarıda hesaplamayı nasıl yapacağımızı tam olarak anlayamadım. biraz daha açık değer / örnek vererek açıklayabilir misiniz?

    teşekkürler.

  15. simon

    merhaba..cok seyler ogreniiyoruz.tesekkurler.. ben aksam los ısıkta sexy bayan cekim yapmak istiyorum..acaba nasıl bir ısık ve cekim metodu ugulamalıyım.. exotic bir goruntu almak icin yardımlarınız lutfen..ayrıca bu konuda ne kadar ucuza ısık sıstemleri kurabilirm..


Mesaj gönder »

 

Konu Başlıkları »

, ,

Mesaj Panosundan »

Bizi Takip Edin E-posta bülteni RSS Facebook Twitter Delicious Photoshop